Siedmioro sędziów NSA dnia 3 marca 2026 r. w sprawie o sygn. akt: III OPS 3/25 podjęło uchwałę, zgodnie z którą pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed sądem pierwszej instancji NIE UPRAWNIA do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W ten sposób NSA rozstrzygnął istotny spór orzeczniczy dotyczący zakresu pełnomocnictwa do zastępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Tło sporu
Uchwała została podjęta w związku z rozbieżnościami, występującymi w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Część sądów stała na stanowisku, że pełnomocnictwo do występowania przed określonym wojewódzkim sądem administracyjnym uprawnia wyłącznie do działania przed nim, a co za tym idzie, nie daje podstaw ani do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej do NSA, ani do zażalenia na jej odrzucenie. Reprezentatywne dla tej grupy poglądów jest między innymi postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2025 r., zapadłe w sprawie o sygn. akt: I GZ 363/15, zgodnie z którym „pełnomocnictwo do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie jest tożsame z pełnomocnictwem do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnictwo upoważniające do „reprezentowania w sprawie przed WSA” nie stanowi umocowania do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku. Takie pełnomocnictwo nie jest pełnomocnictwem ogólnym do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi.”.
Inne sądy wskazywały z kolei, że pełnomocnictwo udzielone do prowadzenia sprawy przed WSA obejmuje także sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, ponieważ czynność ta jest formalnie inicjowana w sądzie pierwszej instancji oraz akcentowały fakt, iż to sąd I instancji prowadzi postępowanie międzyinstancyjne, w którego ramach badana jest dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej i dopiero po przekazaniu sprawy do NSA postępowanie kasacyjne faktycznie rozpoczyna swój bieg.
Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich
Do udziału w sprawie zgłosił się Rzecznik Praw Obywatelskich, który wniósł o podjęcie uchwały o następującej treści: „Pełnomocnictwo udzielone osobie, wymienionej w art. 175
§ 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed sądem pierwszej instancji uprawnia do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną”. W uzasadnieniu swojego stanowiska RPO wskazywał przede wszystkim, że przepisy prawne dotyczące formy procesowej nigdy nie są celem samym w sobie, a wykładnia przepisów procesowych winna zawsze uwzględniać cel i istotę danej regulacji.
Ustne uzasadnienie Uchwały
NSA nie przychylił się do stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich. W ustnym uzasadnieniu uchwały podkreślono, że o zakresie pełnomocnictwa decyduje przede wszystkim wola mocodawcy, wyrażona w treści pełnomocnictwa. W związku z tym, jeżeli pełnomocnictwo ogranicza umocowanie wyłącznie do podejmowania czynności przed sądem I instancji, to nie obejmuje ono żadnych czynności związanych z postępowaniem kasacyjnym. NSA podkreślił również, że to na profesjonalnym pełnomocniku spoczywa obowiązek kontroli zakresu udzielonego mu pełnomocnictwa i wyjaśnienia klientowi, że pełnomocnik, dysponujący jedynie pełnomocnictwem do reprezentowania go przed sądem I instancji, nie będzie mógł wnieść skargi kasacyjnej, co powoduje, że aby sporządzić taki środek zaskarżenia będzie konieczne uzyskanie dodatkowego pełnomocnictwa.
Wstępna ocena
Podjęta uchwała ma ogromne znacznie praktyczne dla profesjonalnych pełnomocników, reprezentujących swoich klientów przed sądami administracyjnymi, ponieważ jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnictwo udzielone do reprezentowania strony wyłącznie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie uprawnia automatycznie do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej do NSA ani do złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu takiej skargi, co oznacza, że aby w takiej sytuacji wnieść skargę kasacyjną konieczne jest udzielenie odrębnego pełnomocnictwa. Choć uchwała z jednej strony nakłada dodatkowe obowiązki na profesjonalnych pełnomocników (konieczność uzyskania dodatkowego pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej i uiszczenia dodatkowej opłaty skarbowej w sytuacji, gdy udzielone pełnomocnictwo obejmowało wyłącznie zastępowanie przed WSA) i opowiada się za formalistyczną koncepcją pełnomocnictwa, to z drugiej strony nareszcie wyeliminowała niepewność prawną, wynikającą z rozbieżnego orzecznictwa i stanowi jasną wykładnię obowiązujących przepisów. Z całą mocą należy jednak podkreślić, że nowa uchwała NSA nie ingeruje w instytucję pełnomocnictwa ogólnego. W związku z tym, jeśli w treści pełnomocnictwa znajdzie się zapis, że pełnomocnictwo zostało udzielone do zastępowania „przed sądami administracyjnymi” bądź „przed wojewódzkim sądem administracyjnym i przed NSA” czy też „przed sądami administracyjnymi obu instancji”, to wówczas takie pełnomocnictwo uprawnia do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej bądź zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej bez konieczności przedstawiania dodatkowego umocowania.
